Cam Kapının Ardında, Yazarlığın En Zor Yanı ve At Burcu Bir Kronik Hasta Olduğumu Öğrenmem
Natsume Söseki’den okuduğum ikinci kitap olan Cam Kapının Ardında’dan bahsedeceğim bugün sizlere. Yine benim bu Japon Klasiklerine olan sevdam… Natsume Söseki’yi de, sevdim yani kalemini. Gerçi kimi okusam seviyormuş gibi hissediyorum ama…
Bu kitap da bir deneme gibiydi. Hikâye derlemeleri, aslında çok bir başlıkları da yoktu. Farklı farklı öykülerden oluşan bir kısa hikâye derlemesi gibiydi. Bölüm bölüm ama birbirleriyle de bağlantılı gibi çünkü otobiyografik. Bütün hepsini anlatan da -olayların başından geçtiği kişi- yazarımız Natsume Söseki.
O açıdan aslında Pirinç Kuşu’na benziyordu ama orada başlıklar vardı. Burada başlıklar da yok. Kitabın tamamı, yazarımızın başından geçenler, aslında bir gazeteye tefrika halinde yayınlanmış. Gün gün böyle, biraz ne yazacağını da bulma endişesi… Yazma hakkında da ciddi şeyler içeriyor.
Güzeldi yani, ben bu kitabı Tokyo Manga Yayınlarından okudum ve Japonca aslından çeviren İrem Aslan’dı. Tam 160 sayfa ve başladığım gibi hemen yüzlü sayfalara gelmiştim zaten. Akşam da bitirdim, gece yatmadan. Yani o benim Pazartesileri genelde yayınlamayı planladığım kısa kitaplardan biri, kısa bölümler için tam uygun bir kitap.
Aslında çok kısa da değil ve daha hemen ilk alıntımda beni çok etkiledi. Dedim bu kitabı bitirmek lazım. Çünkü benzer duyguları ben de yaşıyorum. Gerek yazarken gerek burada anlatırken insanların sanki zamanını çalıyormuş gibi hissediyorum. Böyle önemli şeyler anlatmam lazımmış gibi geliyor bana. Zaten o yüzden kimseye söyleyemiyorum yani “Al bak bunu dinle, bu yazıları oku” diye öneremiyorum, tavsiye edemiyorum. Çünkü zaten herkes meşgul ve yoğun. Bir çok şeye, bir çok yere yetişmeye çalışıyor. Yazarımızın da yani böyle düşünmesi benim hoşuma gitti. Şöyle diyor yazar:
“Şimdi bense kalkmış, nefes almaya bile vakit bulamayacak kadar meşgul olan bu insanların vaktini çalmaya cüret ederek bunları yazıyorum.”(s.9)
Bunu da okumak zormuş, tek nefeste… Aynen öyle. Vallahi ben de cüret ediyorum, kusura bakmayın. Bir de hemen ilk sayfadan sonra, dipnotta şu yazıyordu…
“Japonlar kullandıkları on iki hayvanlı takvimde, doğdukları yılda olan hayvanı belirtirken ‘Tavşanım/Ejderhayım,’ şeklinde hayvanın adıyla belirtirler.”(s.11)
…demişler. Çünkü yazarımız da vurdu cümleye, ‘Ben de tavşanım’ diye giriyor. Tabii ki ben de şimdi merak ettim. Baktım hemen…
Hiç de yani, çok hoşlanmam böyle burç muhabbetlerinden ama böyle bunlara inanan insanları görünce, biraz onları da kandırmak için öğreniyorum. Yani o şeylere bakıyorum. Ben de mesela at burcuymuşum. Geleneksel Çin takvimine göre diyor burada. Aslında 12 hayvanlı Türk takvimi değil miydi ya bu? Biz de bunu kullanmıyor muyduk? Ve on iki yıla göre mesela, o yılda doğanlar işte at. Sonra işte fareler, maymunlar, köpekler, bir şeyler yani. Güzel. Ben at, hoşuma gitti.
Biraz da okudum ve tabii ki tutuyor birebir. Çünkü soğuk okuma yani bunlar. Gayet herkese uyacak şeyler, güzel şeyler yazıyorlar. Ve okuyunca da “aa” diyorsun. Evet, ben mesela ani köpürülürmüşüm ama genellikle çok nazik, mutlu, yardımsever… güzel güzel şeyler yazmışlar. “Evet” dedim, “benim. Doğru.” Çok kolay aşık olur demişler. Hemen unutur. Bunlar da bunlar da uyuyor maalesef. İnsan okuyunca mı acaba kendini uyduruyor yoksa… “Hemen de soğur” demişler ama. Evet, o da var maalesef. Doğru. Ne diyelim?
Tavşan da… tavşana da baktım biraz. Eğlenceli, nazik, kibar. Kibar. Bak, kibarlık gerçekten… Natsume Söseki’deki o zerafet. Gerçi “Pirinç Kuşu”ndan kafama takılan bir bölüm vardı. Onu da anlatmıştım. O da bence yeri gelince parlayan. Herkes öyle değil midir? İşte bunlar öyle şeyler yazıyorlar ki herkes uyuyor.
Ve biz şimdi mesela normal bizdeki burçlara göre… mevsimlere göre aslında yapmışlar. Onları bölmüşler de işte su grubu, ateş grubu, işte tarihler, şeyler… Ay böyle tam da bir ay da değil, böyle bir ayın sonundan başlayıp öbürünün başından biraz günler alarak. Karışık da bir şey yani. Ben hala biri doğum gününü söylediğinde hangi burç olduğunu falan bilmem. Sadece aslansa bilebilirim. On dört temmuzları zaten aslanan saymıyorum. Ağustoslar, ağustosların da hepsi değil tabii. Bir yere kadar ya…
Aslında bunları da yani bana komik geliyor bu burç muhabbetleri ama ya bilmiyorum, çok inandırıcı gelmiyor bu burç muhabbetleri ama bir yandan da böyle kafana vura vura öğretiyorlar. O yüzden öğrenmek de lazım diyeyim ve devam edeyim.
Burada da evet, bir yazar olmanın belki de en zor yanlarından biri. Hiç aklıma böyle bir yanı gelmemişti yazarlığın. Olur tabii ki. Bir kadın geliyor burada yazarımıza. Bu arada bir güvercin dadandı. Sürekli gukluyor. Neyse, o da bir fon müziği olsun. Yapacak bir şey yok.
Kadın burada yaşadıklarını anlatıyor yazarımıza. Bunun bir hikayesi ne, işte “yazar mısın” gibi bir şey gelecek zannediyor başta. Ama çok tehlikeli de bir soru soruyor orada. Hemen paylaşayım onu.
“Kadının anlattıkları, yaşadıkları beni derinden etkilemişti. Öyle acı vericiydi ki, nefes alamadığımı, boğulduğumu hissetmiştim. Yüzünü bana çevirmiş yaşadığı acılar tekrar gün yüzüne çıktığından perişan olmuş hâlde şu soruyu sordu: ‘Siz, bu romanı yazsaydınız kadın için nasıl bir sonu uygun görürdünüz?’
Sorusuna cevap vermek benim için zordu. Sessiz kalmayı tercih ettim fakat kadın üsteledi.
‘Kahramanın ölmesi mi daha iyi bir sondur yoksa yaşamaya devam etmesi mi?’
Yazar olarak iki sonu da yazabilmemin mümkün olduğunu söyleyerek kesin bir cevap vermekten kaçındım. Karanlık odada kadının çehresini ve belli belirsiz değişen yüz ifadesinden anlam çıkarmaya çalışıyorum. Kadının benden daha açık ve net bir cevap vermemi istediğini anladığımda rahatsız olmuştum. Cevap vermekten başka bir seçeneğim yokmuş gibi hissediyordum.”(s.28)
Diyor burada. Çünkü kadın zorluyor onu yani. Ve burada nasıl diyebilirsin ki ‘ölüm daha etkileyici bir son olur hikayede’? Olmaz.
Bir de sürekli şiir de istiyorlar yazarımızdan. Hatta böyle takıntılı da bir okuru da varmış. Art arda sürekli mektuplar gönderiyor. Resimler, fotoğraflar, çay falan gönderiyor. Sonra bir de geri istiyor onları. Yazmadığında… o dönemin sapıkları da demek böyleymiş. Ya kim bilir şimdi neler geliyordur yani. Hiç düşünmek bile istemiyorum.
Ve ölümle de ilgili aslında bu kitap… Zaman, hayatı da sorgulayan yazar şöyle bir şey söylüyor:
“Tadı tuzu bulunmaya bu hayatın içinde bir telaş yaşarken bir gün illaki gelecek olan, kaçamayacağımız, yaşamı yitireceğimiz o anı düşünüp duruyorum. Ölüm dediğimiz bu anın, zaman zaman yaşamaktan daha huzurlu olduğuna inanmadan edemiyorum. Öyle anlar geliyor ki, ölümü insanların ulaşabileceği en yüksek mertebe olduğuna inandırıyorum kendimi. ‘Ölüm, yaşamdan daha saygındır,’ sözcükleri zihnimin içinde dolanıp göğsümü delip geçiyordu.”(s.32)
Ama işte bunlar da biraz tehlikeli sözler ve herkese söylenecek… Her an en azından söylenecek şeyler değil ama bir de istemeden söylediklerimiz var. Hayır diyemediğimiz için yaptığımız işler, nezaket zannederek. Onunla ilgili şu bölüm çok güzeldi:
“Maalesef ki, isteksiz ve nezaketen yapılan işler bir ip gibi kişinin boğazına dolanır ve devam ettikçe de sıkar boğazını. Ben de bir süre sonra, nezaket icabı kabul ettiğim bu istekleri görmezden gelmeye başladım. Görünmez ipi boğazımdan çekip nefes almaya çalışıyordum.”(s.47)
İşte burada olup kendisinden sürekli şiir isteyen, haiku isteyen kişilerle mücadelesinde artık bir yerden sonra onları görmezden gelmek zorunda kalıyor. Çünkü yok yani. Bir de şiir sipariş edilir mi? Öyle bir şey mi? Bunu istediğin zaman yazabilsen zaten… Al sen yaz o zaman.
Ve yine ölümle ilgili ve biraz da ters psikolojiyle ilgili şöyle bir bölüm var:
“Zamanını hatırlamıyorum fakat birisinin söyledikleri hâlâ daha aklımda: ‘Başkalarının ölmesi bana çok doğal görünüyor fakat ne zaman kendim öleceğimi düşünsem, bir an bile ihtimal veremiyorum.’
Bir keresinde de savaşa katılmış bir adama ‘Silah arkadaşlarınız gözleriniz önünde tek tek can verirken ölmeyecek tek kişi gibi hissettiniz mi?’ diye bir soru yöneltmiştim.
Adam da şu cevabı vermişti: ‘Olmaz olur mu? Ama ölüm öyle bir durum ki, ölmeden öleceğine inanmazsın.’
Yine üniversitede fizik bilimi ile uğraşan bir hoca ile şöyle bir diyalog geçti aramızda:
‘İnsanlar uçak kazalarında mucize olmadığı sürece neredeyse kimsenin kurtulamayacağını biliyor. Binerken de ‘Ya düşerse? Ya ölürsem’ gibi korku dolu düşüncelerini dile getiriyorlar. Buna rağmen hiçbiri uçağa binmekten vazgeçmiyor ve olağanca korkusu ile biniyorlar. ‘Sıra bende mi?’ böyle düşündüklerini söylüyorlar ama durum, gerçekten böyle mi?’
‘Hiç de korkuyla ya da ölümü bekler gibi değiller. Bana öyle görünmüyorlar.’
‘Neden?’
‘Kendilerine ters psikolojiyle yönetiliyor gibiler. ‘Uçak kaza yaptı ve birçok insan öldü ama bunların arasında ben yokum, ölüm beni bulmadı.’ der gibi bir hâlleri var.’
Korkarım ki ben de ters psikolojiyle yönetilenlerden biriyim. Yaşarken ölümü düşünmeye gerek var mı? Ölene kadar herkes hayatta!”(s.93)
Burada ben de biraz o ters psikolojiye inananlardanım mı diyeyim. Uyguluyorum bazen kendimi. Ben de deyince şey geldi aklıma. Böyle çok güzel bir karikatür vardı: ‘Sürü psikolojisine inanmayan koyunlar.’ Bir tane koyun ‘Bence sürü psikolojisi diye bir şey yok’ diyordu. Hemen öbürü ‘Bence de yok.’ Bir diğeri işte ‘Bence de.’ ‘Bence de yok abi’ falan derken… Harika bir karikatür. Bence de yok.
Ve kronikleşme. Evet, gelelim kronikleşmeye. Yazarımızın da ciddi de bir hastalığı varmış. Bazen böyle günlerce, ne diyeyim artık, uzun süreler oruç tutmasını salık veriyormuş doktorlar. Öyle bir mide rahatsızlığı varmış. Çok uzun süre aç kalmak zorunda kalıyormuş. Açlığı yani bir tedavi olarak ta o zamanlarda bile Japonlar uygulamışlar.
Ama işte o zaman da çok kilo vermiş, çok halsiz olmuş. Bir deri bir kemik kalmış. Zor zor bir durum yani. Ve bir de bu hastalıkla ilgili… Tabii herkes de bildiği için sürekli de soruyorlar sanki onunla işte ilgilenme şeyi. Hastalığın belki de en zor şeyi bu ya. Eşin dostun sürekli ‘iyileştin mi, nasıl oldun’ diye seni darlaması. Bununla ilgili benim de bir hikayem var. Bundan sonra belki onu da anlatırım.
“‘Kronikleşme’ kelimesini duyduğumda yeni bir şeyler öğrenmiş gibi aydınlanmış hissettim. O günden sonra insanlar bana iyileşip iyileşmediğimi sorduğunda ‘Yaşayıp gidiyoruz,’ demek yerine, ‘Devam ediyor, kronikleşmiş artık,’ demeye başladım. Kronikleşme kelimesini açıklarken de hep Avrupa atıflarına başvurdum: ‘Ben hastalıkla savaştayım. İhtilaf Devletleri ile mücadele eden Almanya gibi, ben de bu hastalıkla savaşıyorum. Sizinle karşı karşıya oturuyor olmamızın sebebi hastalıkla ateşken imzalamış olmamız değildir. Siperde saklanırken hastalıkla çarpışacağım can alıcı anı bekliyor olmamdandır. Sizin anlayacağınız tam bir karmaşa hâlindeyim. Kazanıp kazanmayacağımın belli olmadığı gibi, savaşın devamının da ne zaman olacağını bilmemekteyim.”(s.124)
İşte onu duyunca da hep gülmüşler ona. Gülerler yani. ‘Sen bunu nasıl anlatacaksın insanlara?’
Bende de mesela seboreik dermatit diye artık en son konulu böyle ya, inanılmaz bir hastalık. Ekşi’de böyle yüzlerce sayfa yazılmış. Forumları birbirine katmış. En son böyle hatta çok ünlü, çok meşhur bir doktora da gitmiştim. Serkis Barış. O bile yani demişti ki ‘Bu hastalık sende mezara gidecek. Öyle bir hastalık. Buna çare arama yani boşu boşuna’ deyip beni ikna etmişti ta kaç sene önce.
Ama yine hala öyle ya, işte bak şu şampuan çok iyi geliyor. Daha geçen aldım öyle 5.000 liraya şampuan aldım ya. Ya inanılmaz. Bir yandan da burada yok, işte tamamen doğalmış da falanmış falanmış. Bir ay da oldu yani kullanalım. Yok, hala aynı. Her taraf kepek. Kafam sürekli kaşınıyor, ediyor. Kaşıntılar bile geçmedi yani. Şeyi geçtim. Kepek. Kepeği zaten artık yaşamayı öğrendik. Öğrenmedik de işte yok saymayı işte, sürekli elim omuzda bir yandan da açık renkler giymeye çalışıyorum. Çok da çalışmıyorum da yani aslında ben siyah giyen insanım normalde ama nasıl giyeceksin? Çok çok zor bir hastalık.
Çözümünü bulursam anlatırım bir gün ama yok maalesef. Yıllarca zaten bunun ben dışarıdan çözüleceğine de çok inanmıyorum. Bu cilt hastalıkları, deri hastalıkları içeriden çözmen lazım. Yediğine, içtiğine işte dikkat etmen lazım. Nasıl edeceksin? Neyin iyi, neyin kötü geldiğini. Mesela bir doktor da bana bir liste vermişti böyle işte domatesten yumurtaya, ekmeğe, vey her şey var listede. Yani bunları yemeyeceksin. Bunlar en çok insanların alerjik olduğu besinlermiş. Hangisi olduğu da belli değil, alerjin olduğu da belli değil. Hepsini yazmışlar. O yüzden onları yememek mümkün değil. Bir 2–3 ay işte deneyebilirsin en fazla. Ben de çeşitli diyetleri hep böyle denedim yine de. Çok zor yani uygulamak. İşte veganlığı bile denemiştim 3 ay. Ya peynir olmadan, hayatında, yoğurt olmadan ne kadar yani bilmiyorum. Çok zor. Zaten dışarıda hiçbir şey yiyemiyorsun. İşte aslında şekeri, tatlıyı kesmek sadece gazlı içecekler değil. Yani tatlıyı da keseceksin de işte çok zor ya. Tam bir nefis mücadelesi.
Bir de kessen de göremiyorsun sonucu. Yine aynı yersen daha kötü oluyor ama kestiğinde geçmiyor. İşte sürdüğün, kullandığın kremler, şampuanlar da böyle kısa süreliğine iyi giriyormuş gibi oluyor ama sonra daha kötü oluyor. Hele bırakırsan iyice kötü oluyor falan. Değişik işte, kronikleşmiş. Kronikleşmiş. Ben burada Almanya’ya benzetmezdim kendi durumumu ama çözümü yok, çaresi yok.
İşte burada kayıt alırken de mesela zaman saçlarımı kaşıyorum. Böyle kaşınıyor çünkü o sesler de bazen geliyormuş. Maalesef bunu sonradan fark ettim. Bir de konuşurken olduğu için kesemedim bunu. Bundan sonra biraz daha dikkat etmeye çalışacağım.
Ve aslında zaten bu hastalığın da birçok hastalık gibi en büyük özelliği yine öyle yediğin içtiğin değil de senin psikolojin, ruh halin, kafaya takmayacaksın. Sinir stres yapmayacaksın. Aldırmayacaksın. E peki ama yani nasıl yapacağım bunu? İşte yazarımız da bak kendine bir ders çıkarmış. Kendisine verdiği bir söz:
“Kendi kendime bir ders çıkardım bu aldatılmalardan: İnsanlar, yalancı ve düzenbaz varlıklardır. Aklımın bir köşesine not etim ve kiminle konuşsam akıl tahtamda yazan bu cümleyi okuyup durdum.”(s.134)
İstediğin kadar yaz aynalara, duvarlara yaz bu yazıyı. Ama gene konuşurken bazen biliyorsunuz yani hissediyorsun. ‘A şu an’ diyorsun, ‘bu bana yalan söylüyor’ ama dinlemeye devam edersen inanıyorsun. Yani o Ezel’in sahnesi gibi de demek istemiyorum ama yani neredeyse öyle. O yüzden en güzeli hiç dinlememek belki de ya da kabul edeceksin. Heh, işte onu da zaten birkaç sayfa sonunda şöyle diyor yazar:
“Çünkü şu anda bulunduğum yer, bir yol ayrılığının ortası; ya herkese inanıp aldatılan bir aptal olacağım yolda ilerleyeceğim ya da insanlara şüpheci yaklaşan bir paranoyak yolunda. Sürekli endişeli, kaygılı ve mutsuzum. Bir ömür böyle nasıl geçer ki?”(s.137)
İşte buradan da yazarımızın neden hasta olduğunun göstergesi buna… işte böyle olunca mide mi dayanır? Mide hastalıkları da biraz böyle insanın kendisini kasmasından, deri hastalıkları da aslında vücudun dışa vurması belki de böyle vurması mesela iç organlara zarar verecek. En azından vücut atıyor gibi de okumuştum bir yerden? Bir doktor mu söylemişti? Yine öyle de bir durum var. Yani bu hastalıklar da aslında bir bizim hayatta kalmamızı sağlayan şeyler bir yandan.
Ve bu kitapta gördüğünüz gibi böyle çok özelini de anlatıyor yazar. Başından geçenleri de, insanlarla olan ilişkileri bir yandan da halka duyuruyor. Yani bunu gazetede tefrikalar halinde yazıldığı için, yayınlandığı için kitabın da son iki sayfasındaki şu bölüm bence güzeldi:
“‘Aziz Augustinus’un İtirafları, Rosseau’nun İtirafları, Bir İngiliz Afyon Tiryakisinin İtirafları… Eğer bu itirafları okuduktan sonra gerçeği bulmak istersen, gerçekler yok olur, bir daha da bulamazsın.’ demişti birisi. Yazdıklarımı itiraf olarak değerlendiremiyorum. Suçum, eğer suç olduğunu varsayarsak, sadece günahlarımın masumane sebeplerini yazmak oldu. Rahatsız olan okurlarım olabilir. Ama şu an bulunduğum yerde gökyüzünden insanlığa bakıyor ve sadece gülümsüyorum. Tıpkı yazdıklarıma güldüğüm gibi… Şu âna kadar yazdıklarım sıkıcı olsa da bulunduğum gökyüzünden kendime nasıl başkasının gözünden baktıysam, yazdıklarıma da öyle bakıyorum; sanki ben değil de başkası yazmış gibi okurken gülmeye devam ediyorum.”(s.159,160)
Bence güzeldi bu kısım. İnsan bazen, özellikle üzerinden zaman geçtikten sonra, kendi yazdıkları da başkasının yazdığıymış gibi geliyor. Kendi yazdıklarına gülmek, insanın kendi okuduklarına yabancılaşması normal bir şey gibi geliyor bana. Artık gülmesi… bilmiyorum, belki çok sağlıklı gibi görünmüyor olabilir ama ağlamasından iyidir.
İşte yazmanın, anlatmanın aslında şöyle rahatlatıcı bir yanı var. O başından kötü olaylar geçen, acıklı hikayeleri olan kadının gelip yazarımıza anlatması gibi: “Bunun bir romanını yazar mısın?” diye söylemesi. Aslında hayata böyle bakmak lazım.
Ben de bazen çok zorlandığım anlar oluyor şu an. Yani “Buna nasıl katlanıyorum?” diye şaşırdığım ama sonra diyorum ki: “Ya, bunu yazarım zamanı gelince, anlatırım insanlara. Buradan güzel bir hikaye çıkabilir. En kötü onu yaparım.”
Jack London’ın mesela en sevdiğim yönlerinden biri, hayatındaki bütün zorluklardan muhteşem hikayeler, öyküler çıkarmış olması. Yaşadıklarınız yani boşa gitmiyor aslında. Bence böyle düşünmek lazım. Özellikle de bunları yazıyorsanız, anlatıyorsanız, diğer insanlara da ışık tutabilir. O açıdan çok kıymetli, çok daha değerli hale gelebilir.
Ya da hiç elinizden gelmiyorsa gidersiniz böyle yazarları darlarsınız: “Hayatım roman olur” deyip anlatırsınız. Çok benim yapabileceğim bir şey değil. Ben o yüzden kendim yazmaya çalışıyorum ama işte orada da hikayeleri belki de ziyan ediyorum. Belki de şöyle, çok iyi bir yazara denk gelsem mesela, anlatsam… Üf, kim bilir nasıl yazacak! Değil mi?
“Cam Kapının Ardında” kısaca böyle bir kitaptı. Sizlerin vaktini çalmaya cüret ederek geldim buraya. Bu kadar meşguliyetin içinde buraya kadar gelip zaman ayırdığınız için çok teşekkür ediyorum.
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder